Μονόδρομος για τις Ελληνικές τράπεζες οι συμμαχίες με ξένους

Δημοσιεύτηκε στην www.capital.gr την 13η Δεκεμβρίου 2010

Η ενίσχυση της κεφαλαιακής βάσης των ελληνικών τραπεζών, η μείωση του κόστους χρήματος και ο ανταγωνισμός στην αγορά, θα επιτευχθεί μόνο με την είσοδο ξένων στις τράπεζες, εκτιμά σε συνέντευξή του στο Capital.gr ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου κ. Γιάννης Τσαμουργκέλης. Ο ίδιος βλέπει βελτίωση των τραπεζικών αποτελεσμάτων από το 2012 και εκτιμά ότι η επιμήκυνση του δανείου των 110 δισ. θα επηρεάσει θετικά τις τράπεζες.

Συνέντευξη στη Νένα Μαλλιάρα

– Κύριε Τσαμουργκέλη, πώς θα επηρεαστούν οι τράπεζες από την προοπτική της επιμήκυνσης του δανείου των 110 δισ. ευρώ;

Η επιμήκυνση του δανείου βελτιώνει το έλλειμμα σε βάρος του χρέους. Το γεγονός αυτό αναμένεται να βελτιώσει την πιστοληπτική ικανότητα της χώρας και να επηρεάσει θετικά το spread και τις αποτιμήσεις των ομολόγων. Έτσι οι τράπεζες θα διευκολυνθούν στη χρηματοδότηση τους τόσο από το μειωμένο επιτόκιο δανεισμού της χώρας όσο και από τη βελτίωση της καθαρής τους θέσης.

Ωστόσο, το σημαντικό θα είναι η τελική μορφή του μηχανισμού σταθεροποίησης. Στην περίπτωση που αποφασισθεί η συμμετοχή ιδιωτών τότε η αύξηση των spread και η μειωμένη αποτίμηση των ομολόγων θα διαμορφώσουν νέα δεδομένα που θα θίξουν αρνητικά τη δυναμική της υπέρβασης της κρίσης και θα τη φέρουν σε μια μακρά πορεία σχετικής ανάπτυξης υπό συνθήκες δημοσιονομικών περιορισμών.

– Με δεδομένη την μακρόχρονη εμπειρία σας στον τραπεζικό χώρο παλαιότερα, ποια θεωρείτε πως είναι η «συνταγή» για την αναδιάρθρωση του εγχώριου τραπεζικού συστήματος;

Η ολιγοπωλιακή διάρθρωση του τραπεζικού συστήματος της χώρας επιβαρύνει το καθαρό περιθώριο επιτοκίου και άρα το κόστος χρήματος σε σχέση με τα άλλα κράτη μέλη της ΕΕ περίπου κατά 50% την τελευταία περίοδο. Το γεγονός αυτό υποσκάπτει την επιχειρηματική δραστηριότητα και την ανάπτυξη.

Επιπλέον, το μέσο μέγεθος των τραπεζικών ιδρυμάτων είναι αρκετά σημαντικό και αυξάνει τον κίνδυνο από την πιθανή κατάπτωση ενός εξ αυτών. Χαρακτηριστικά, ο ιδιαίτερα περιορισμένος αριθμός τραπεζικών ιδρυμάτων στη χώρα μας (γύρω στα 60) σε σχέση με το μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δημιουργεί περαιτέρω αστάθεια ανάλογη με αυτή της Ιρλανδίας (που είναι η μόνη άλλη ευρωπαϊκή χώρα με αντίστοιχα μικρό αριθμό τραπεζικών ιδρυμάτων), που θα ήταν ακόμα μεγαλύτερη εάν δεν είχε προηγηθεί η μείωση της συμμετοχής του δημοσίου στο κλάδο με την αποκρατικοποίηση της Εμπορικής, της Ιονικής, της Γενικής και τη μείωση της συμμετοχής στην Εθνική.

Με αυτά τα διαρθρωτικά χαρακτηριστικά του χρηματοπιστωτικού συστήματος η υγιής διέξοδος είναι η ενίσχυση της κεφαλαιακής βάσης αλλά και του ανταγωνισμού με την αύξηση του αριθμού των τραπεζικών ιδρυμάτων. Κάτι τέτοιο είναι δυνατό με την προσέλκυση νέων ξένων τραπεζών μέσω φορολογικών και άλλων κινήτρων πρώτης εγκατάστασης όσο και η προσέλκυση διεθνών κεφαλαίων να συμμετάσχουν στη μετοχική βάση των ελληνικών τραπεζών. Επίσης, θετική μπορεί να αποβεί η εξυγίανση και επέκταση του θεσμού των συνεταιριστικών τραπεζών κατά τα πρότυπα των λοιπών ευρωπαϊκών χωρών.

Τέλος, καταλύτης στην πορεία εξυγίανσης του τραπεζικού συστήματος είναι η διαφάνεια και η πλήρης ενημέρωση μετόχων και καταθετών για την φερεγγυότητα και επάρκεια των ελληνικών τραπεζών κατά τα κανονιστικά πρότυπα ενημέρωσης των μετόχων σε εταιρείες εισηγμένες στο χρηματιστήριο. Θα αποτελούσε παράλογο παράδοξο εάν οι αναγκαίες αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου των τραπεζών οργανώνονταν σε καθεστώς αδιαφάνειας περί των δεικτών κεφαλαιακής επάρκειας όπως αυτοί διαμορφώνονται σε εναλλακτικά σενάρια μακροοικονομικών και νομισματικών υποθέσεων.

– Ποιες είναι οι εκτιμήσεις σας για την κερδοφορία των τραπεζών τα επόμενα χρόνια;

Η κερδοφορία μιας τράπεζας διαμορφώνεται από το καθαρό περιθώριο επιτοκίου (δηλαδή τη διαφορά μεταξύ του μέσου επιτοκίου χορηγήσεων σε σχέση με το μέσο επιτόκιο καταθέσεων), τα μη επιτοκιακά έσοδα και τα έσοδα από τη διαχείριση χαρτοφυλακίου, το λειτουργικό κόστος και τέλος την ποιότητα του χαρτοφυλακίου χορηγήσεων και τα επισφαλή δάνεια.

Στις περιόδους ύφεσης και με δεδομένο τον ολιγοπωλιακό χαρακτήρα του ελληνικού τραπεζικού συστήματος είναι σίγουρο ότι θα έχουμε αύξηση τόσο στο καθαρό περιθώριο επιτοκίου όσο και στα μη επιτοκιακά έσοδα, ενώ τα έσοδα χαρτοφυλακίου θα είναι μειωμένα με κυριότερη αιτία τις αρνητικές υπεραξίες των ομολόγων.

Το λειτουργικό κόστος θα πρέπει να συμπιεσθεί σημαντικά με περιορισμό των δικτύων και εν γένει των εργασιών, με απομάκρυνση στελεχών και εργαζομένων και με μείωση αποδοχών και bonus. Ωστόσο η μείωση των δαπανών δεν φαίνεται ικανή να υποσκελίσει σε μέγεθος τις απώλειες από την μείωση των εργασιών παρά την αναμενόμενη αύξηση στο κόστος χρήματος. Έτσι τα δεδομένα δεν δημιουργούν αισιοδοξία. Ακόμα και στις περιπτώσεις αποκομιδής κερδών προ προβλέψεων και φόρων, καταλύτης θα είναι οι επισφάλειες και ο ρυθμός ανάπτυξής τους που αναμένεται «εκκωφαντικά» υψηλός για το 2011. Στο μέτρο που το 2012 θα έχει παρέλθει η κορύφωση της ύφεσης, τα αποτελέσματα θα αρχίσουν να βελτιώνονται. Επιπλέον δεν θα πρέπει να αποκλείεται και η πιθανότητα επιβολής έκτακτης φορολογίας στις τράπεζες.

– Σας ανησυχεί η πτωτική πορεία των καταθέσεων από την αρχή του έτους;

Οι διακυμάνσεις των ροών των καταθέσεων σχετίζονται άμεσα με την εμπιστοσύνη περί των προοπτικών σταθερότητας της οικονομίας και του συστήματος. Ωστόσο στην ελληνική περίπτωση νομίζω ότι αντικατοπτρίζουν περισσότερο την εμπιστοσύνη στην πορεία αλλαγής του συστήματος και την αποφασιστικότητα για την υπέρβαση των διαρθρωτικών αγκυλώσεων και ανεπαρκειών που εξάλλου μας οδήγησαν στην κρίση. Αντικατοπτρίζει επιπλέον και μια αναλγησία των οικονομικά ισχυρών που δεν φαίνονται αποφασισμένοι να συμπαρασταθούν στα δύσκολα της οικονομίας που τόσο απλόχερα τους πρόσφερε πλουτισμό τα χρόνια που οικοδόμησαν αυτή τη κρίση.

Πάντως εάν η εκροή καταθέσεων υπερβεί το κρίσιμο σημείο μπορεί να αποδειχθούν «πυροκροτητής» συνθηκών δυναμικών αποκλίσεων. Χρειάζεται ψυχραιμία από την πλευρά των καταθετών αλλά και η κοινωνία πρέπει στο σύνολο της να επιδείξει εμμονή και υπομονή στην πορεία των αλλαγών που πρέπει να εφαρμοσθούν. Επιπλέον, χρειάζεται προσοχή και υπευθυνότητα τόσο από την κυβέρνηση όσο και από τους λοιπούς πολιτικούς και κοινωνικούς φορείς.

Το διακύβευμα δεν είναι τα επιμέρους ατομικά ή συλλογικά συμφέροντα αλλά το συμφέρον της εθνικής οικονομίας και η διασφάλιση της πορείας της χώρας προς το μέλλον. Μπροστά στην κρίση του συστήματος δεν παλεύουμε για την ανάκτησή του, αλλά για την οικοδόμηση της νέας προοπτικής και ενός νέου συστήματος που θα υλοποιεί τις αρχές της ισονομίας, των ίσων ευκαιριών και της κοινωνικής δικαιοσύνης και αλληλεγγύης για όλους και όχι για τους ημέτερους ή τους ισχυρούς.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s