Δυναμική ύφεση, τράπεζες και ανάκαμψη

<div dir=”ltr” style=”text-align: left;”>

<h2 style=”text-align: left;”><a style=”font-family: Verdana, sans-serif; font-size: 16px;” href=”http://www.imerisia.gr/article.asp?catid=26533&subid=2&pubid=102855157″>Δημοσιεύτηκε στην ΗΜΕΡΗΣΙΑ, 12/3/2011</a></h2>

Ο περιορισμός του ΑΕΠ κατά -4,5% με κορύφωση το -6,6% του τελευταίου τριμήνου και η αύξηση της ανεργίας που κινείται με ρυθμό άνω του 12,4% σηματοδοτούν το εύρος της ύφεσης που μαστίζει την οικονομία.

Σε αυτό το πλαίσιο που διαμορφώνει η συνέργεια του δημοσιονομικού, νομισματικού και διαρθρωτικού σοκ που διάγει η οικονομία, ζητείται διέξοδος ανάπτυξης. Με δεδομένες τις απαιτήσεις της δημοσιονομικής προσαρμογής που ορθώς επιβάλλει το Μνημόνιο, η οικονομία αποστερείται από την ευκολία πολιτικών δημοσιονομικής επέκτασης. Παράλληλα, οι προωθούμενες διαρθρωτικές αλλαγές στις αγορές προϊόντων -υπηρεσιών και εργασίας είναι σίγουρο ότι μεταβάλλουν – έστω και σταδιακά – το πεδίο της επιχειρηματικότητας και δεν διευκολύνουν την ανάπτυξη επιχειρηματικών πρωτοβουλιών που, έτσι και αλλιώς, κινούντο με ελάχιστη ευελιξία και χαρακτηριστική υστέρηση. Έτσι και η θεωρητική διέξοδος της ταχείας προσαρμογής της πραγματικής οικονομίας ήταν ανέκαθεν ουτοπική για την ελληνική περίπτωση.

Η μόνη διέξοδος αφορά σε νομισματικές πολιτικές που θα διευκόλυναν τη χρηματοδότηση και θα επιτάχυναν τόσο την εφαρμογή των διαθρωτικών αλλαγών στην πραγματική οικονομία όσο και την ανάκαμψή της. Αντί αυτών των πολιτικών οι τράπεζες όσο και το γενικότερο πλαίσιο που έχει διαμορφώσει το Μνημόνιο υιοθετούν μια αυστηρή πολιτική μοναδικής νομισματικής ακαμψίας που συντίθεται από υψηλά επιτόκια και σχεδόν απόλυτο περιορισμό της ρευστότητας. Η δε ενίσχυση των τραπεζών είτε από το δημόσιο προϋπολογισμό είτε μέσω του δανείου από την τρόικα, είτε μέσω της διοχέτευσης ρευστότητας από την ΕΚΤ καταναλώνεται σε εσωτερικές διαχειρίσεις των ισολογιστικών στοιχείων τους και δεν διοχετεύεται στην πραγματική οικονομία (sterilized lending, Goodfriend, 1988).

Τα παραδείγματα είναι ήδη πολλά και φθάνουν τα όρια του αστείου με τράπεζες να αρνούνται έγκριση εγγυητικής καλής εκτέλεσης ακόμα και με δέσμευση ισόποσης κατάθεσης γιατί ο πελάτης παρουσιάζει καθυστερήσεις σε άλλη τράπεζα. Το μέτρο της απόσυρσης καταλήγει σε αποτυχία καθώς οι τράπεζες δεν χρηματοδοτούν πλέον τέτοιου είδους δάνεια ακόμα και με τα υψηλότατα σχετικά επιτόκια, ενώ οι επιδοτήσεις απόσυρσης σωρεύονται και απαξιώνονται στις αντιπροσωπίες αυτοκινήτων.

Η χρηματοδότηση του ιδιωτικού τομέα από τα πιστωτικά ιδρύματα της χώρας μετά το Φεβρουάριο του 2008 που έτρεχε με 23% περιορίζεται ολοένα και από το Δεκέμβριο του 2010 κινείται με αρνητικούς ρυθμούς. Ουσιαστικά μιλάμε πλέον για καθαρή μείωση της ρευστότητας. Την ίδια στιγμή τα επιτόκια έχουν αυξηθεί κατά το τελευταίο έτος μέχρι και 22%. Ωστόσο, με αυτή την τακτική των υψηλών επιτοκίων και της απόσυρσης της ρευστότητας, φερέγγυοι δανειολήπτες δεν προσέρχονται στις τράπεζες (Stiglitz και Weiss, 1981), περιορίζοντας το κύκλο εργασιών των τραπεζών αλλά και της οικονομίας γενικότερα.

Επιπλέον οι τράπεζες εγκλωβίζονται ολοένα και περισσότερο με πελάτες υψηλού ρίσκου και μεγαλύτερου κόστους παρακολούθησης που εν τέλει τις εξωθεί να επιβάλουν υψηλότερο επιτόκιο ικανό να απορροφήσει τον αυξανόμενο κίνδυνο των επισφαλειών (Williamson, 1987), ενώ παράλληλα επιδεικνύουν ολοένα μικρότερη διαθεσιμότητα για δανειοδοτήσεις – προοπτική που υποθάλπει τον κίνδυνο της κατάρρευσης (Mankiew, 1986). Σε αυτό συμβάλλει και η απαξίωση των ενεχύρων και εξασφαλίσεων των τραπεζών που προκύπτει από την ίδια τη συσταλτική συμπεριφορά τους (Kiyotaki και Moore, 1997).

Ετσι καταλήγουμε σταδιακά σε μια συστημική αφαίμαξη της ρευστότητας που απομοχλεύει την οικονομία και επιδεινώνει τον κίνδυνο του χαρτοφυλακίου των δανείων, ενώ αυξάνει τις τραπεζικές επισφάλειες και τις απαιτούμενες προβλέψεις έναντι αυτών. Οι τράπεζες πιεζόμενες από τη δυσμενέστερη θέση τους περιορίζουν ακόμα περισσότερο τη χρηματοδότηση επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και ένας ευρύτερος κύκλος απομόχλευσης της αγοράς και περιορισμού των οικονομικών δραστηριοτήτων ξεκινάει.

Ο μόνος τρόπος ανακοπής αυτού του φαύλου κύκλου της δυναμικής ύφεσης που παράγει η απομόχλευση της οικονομίας είναι η διοχέτευση ρευστότητας στην αγορά. Η εφαρμογή του Μνημονίου θα πρέπει να συμπληρωθεί με μέτρα νομισματικής χαλάρωσης και παροχή διευκολύνσεων ρευστότητας από την ΕΚΤ στις ελληνικές τράπεζες που θα καταλήγουν στην πραγματική οικονομία.

Αλλιώς η ανάκαμψη στην καλύτερη των περιπτώσεων θα είναι βραδεία, με ισχυρή επιχειρηματική αναδιάταξη και ανακατανομή πλούτου και ενώ σίγουρα θα έχει προηγηθεί μια επώδυνη και μακρά περίοδος δραματικής επιδείνωσης. Ιδιαίτερα με δεδομένη την αυξητική πορεία των επιτοκίων βάσης που προκύπτει από τις πληθωριστικές πιέσεις που εξασκεί η αύξηση της τιμής του πετρελαίου και η έστω και αργή διεθνής ανάκαμψη. Παράλληλα, πρέπει να υιοθετηθεί ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο για την ενίσχυση του ανταγωνισμού στο χρηματοπιστωτικό κλάδο με τη θέσπιση ισχυρών φορολογικών κινήτρων για εγκατάσταση ξένων τραπεζών στη χώρα και εν γένει τον περιορισμό του ολιγοπωλιακού χαρακτήρα της τραπεζικής αγοράς. Δεν είναι δυνατό η υπέρβαση της κρίσης να αφήσει ανέπαφο το στρεβλό σημερινό τραπεζικό σύστημα που καταλήγει σε σημαντικά και σταθερά υψηλότερο και αντιαναπτυξιακό κόστος χρήματος για τις ελληνικές επιχειρήσεις σε σχέση με το αντίστοιχο ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Βιβλιογραφία

Goodfriend M.: «Comment on Financial Structure and Aggregate Economic Activity: An Overview» by Mark Gertler. Journal of Money, Credit and Banking, Vol.20, No.3 (August 1988, Part 2), 589-593.

Kiyotaki N. and J. Moore: «Credit Cycles» The Journal of Political Economy, Vol.105, Issue 2 (Apr. 1997), 211-248

Mankiew, N.G.: «The Allocation of Credit and Financial Collapse». Quarterly Journal of Economics 101 (August 1986), 455-70

Stiglitz, J. and A.Weiss: «Credit Rationing in Markets with Imperfect Information». American Economic Review 71 (June 1981) 393-410.

Williamson, Srephen D.: «Costly Monitoring, Financial Intermediation, and Equilibrium Credit Rationing». Journal of Monetary Economics 18 (September 1986), 159-79.

Τσαμουργκέλη Γιάννη: «Το ολιγοπώλιο των τραπεζών τροχοπέδη στην ανάπτυξη» (Οκτώμβριος 2010). Πηγή: www.capital.gr

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s